Toelichting financiële positie

A. Kadernota 2027

In onderstaande tabel is een samenvatting opgenomen van de financiële mutaties vanuit de Kadernota 2027. Doordat de raad de Kadernota 2027 als uitgangspunt heeft genomen voor het opstellen van de begroting 2027 zijn de mutaties uit de Kadernota 2027 niet opnieuw in detail toegelicht.

B. Begrotingswijzigingen na Kadernota 2027

Tussen de behandeling van de Kadernota 2027 (9 juli 2026) en het moment waarop de raad de Programmabegroting 2027 behandelt (5 november 2026) kunnen begrotingswijzigingen in routing naar de raad worden gebracht. Voor een volledig beeld van de financiële positie zijn deze begrotingswijzigingen hier meegenomen. Het betreft de navolgende wijzigingen:

Toelichting:

1. Dit betreft het voordelige financiële effect op het begrotingssaldo vanuit de meicirculaire 2026.

In deze paragraaf worden de structurele mutaties vanuit de bestuursrapportage 2026 toegelicht. Een aantal mutaties maakten al onderdeel uit van de Kadernota 2027 en komen daardoor niet in dit overzicht terug.

Toelichting:

1. Er zitten steeds meer kinderen op De Wingerd in Goes. Doordat de school zo is gegroeid, is er te weinig ruimte. Daarom is de gemeente gevraagd om te helpen. Het college besluit om vanaf het schooljaar 2026-2027 tijdelijke lokalen neer te zetten op een parkeerplaats naast de school. Deze tijdelijke onderwijsunits staan er tot en met 2029. Voor die tijd komen we met een oplossing voor de langere termijn.
2. Op de begroting van GR Publiek vervoer hebben we in 2026 een voordeel van € 257.000 en in 2027 een structureel voordeel van € 232.000. Dit voordeel is ontstaan bij de overgang naar de GR Publiek Vervoer. De berekeningsmethode voor vervoerskosten voor Wmo en jeugdzorgvervoer is gewijzigd, daarnaast is er voor de eerste jaren een fixed prijs afgesproken.
3. De brandverzekering is opnieuw aanbesteed. Door een gunstige aanbestedingsmarkt en een uitgebreide administratie van de staat van de gemeentelijke gebouwen heeft dit geleid tot een nettobesparing op de premie. Dit resulteert in een structurele besparing van € 100.000 per jaar.
4. Voorheen waren twee medewerkers van de gemeente Goes gedetacheerd bij de stichting Goes Marketing. De wens is om de stichting meer op afstand te positioneren. Daarom is één van de detacheringen beëindigd. De detacheringsopbrengst die daarmee samenhing, wordt nu financieel verwerkt.
5. Vanaf 1 juli is Aon Nederland de nieuwe arbodienstverlener. De hieruit voortvloeiende meerkosten bedragen €30.000 structureel ten opzichte van de voorgaande arbodienstverlener.
6. De organisatie heeft te maken met (vervangende) inhuur als gevolg van geoorloofde afwezigheid van eigen personeel. Voorgesteld wordt hiervoor budget beschikbaar te stellen.
7. Dit betreffen extra kosten voor de aanbesteding van de telefooncentrale, apparatuur identiteitsfraude, lagere opbrengsten voor huwelijken en minder aanvragen voor rijbewijzen.
8. De komende jaren worden de bouwplannen WilhelminadorpZuid en -West ontwikkeld. Dit betekent dat de omliggende polderwegen zoals een deel van de Langeweg en de Wilhelminapolderweg binnen de bebouwde kom komen te liggen. Gebruikelijk is dat deze weggedeelten dan bij de gemeente in beheer en eigendom komen. Met het Waterschap is een zogeheten gewenningsbijdrage van € 70.000 afgestemd, zodat de gemeente de tijd heeft het areaal in het onderhoudsplan op te nemen. Vanwege de areaaluitbreiding wordt in de begroting een ophoging van het onderhoudsbudget Wegen van € 61.000.
9. De kosten van Esri software (geogragische analyses en informatie) komen vanaf 2024 ten laste van de gemeente Goes in plaats van de GR. Dit was destijds neutraal verwerkt, maar incidenteel. Via de Berap 2026 en Begroting 2027 wordt dit alsnog structureel verwerkt.
10. De dotatie aan (storting in) de onderhoudsvoorziening Wegen dient meerjarig gelijkmatig plaats te vinden vanuit de financiële spelregels van het BBV. Aangezien er voor de jaren 2024-2027 een tijdeljike verlaging was doorgevoerd vanuit de noodzakelijke financiële ombuigingen in de gemeentelijke ombuigingen, komt dat in 2026 in de knel. De accountant heeft ons er op gewezen hier bij de controle 2026 kritisch op te toetsen. Om dit in goede banen te leiden wordt nu voorgesteld de begrote dotaties voor de jaren 2026-2029 te herschikken. Per saldo neutraal, maar voor de individuele boekjaren eerst nadelig (2026 en 2027) en later voordelig (2028 en 2029). Voorgesteld wordt deze neutrale herschikking over deze boekjaren door te voeren.
11. In het Goese Meer groeit de waterplant Spiraaluppia. De plant is opgenomen op de "Nederlandse Rode lijst" als bedreigde soort. De aanwezigheid van de Ruppia geeft aan dat de waterkwaliteit in het Goese Meer goed is. De Ruppia is een sterke groeier en zorgt hierdoor voor hinder voor de pleziervaart. Daar waar de overlast het grootst is wordt de plant onder water gemaaid met een maaiboot. Het maaien is moeilijker en omvangrijker dan vooraf ingeschat. Hierdoor heeft de maaironde langer geduurd. Het maaien heeft de overlast iets verlicht, maar heeft niet alle hinder weggenomen. Bij het beheer wordt de balans gezocht natuur-gebruik water-beheerkosten. Voorlopig wordt het beheer voor 2 jaar ingepland.

Toelichting:

1. De pilot basisbanen is verlengd tot 1 maart 2028. De eerste resultaten van de pilot zijn positief. De pilot wordt verlengd, omdat de meeste deelnemers aan de pilot later zijn gestart dan verwacht. Door de pilot te verlengen kunnen ook de andere deelnemers het traject volledig afronden, waardoor er een beter beeld ontstaat van de effecten van het project. Door de latere start en verlening van de pilot vindt er ook een verschuiving plaats van de financiën.
2. Zie toelichting hierboven.
3. We ontvangen vanaf 2027 via een nieuwe ontschotte specifieke uitkering (SPUK) ambtshalve middelen vanuit het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en HLO (Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg). Dit budget is bestemd voor de 'beweging naar gezondheid en preventie en de lokale uitvoering van verplichte basisfunctionaliteiten in het zorg- en sociaal domein. De middelen worden ingezet voor kernopgaven van het akkoord zoals kansrijk opgroeien, gezonde levensstijl, mentale gezondheid en vitaal ouder worden. Tevens ontvangen we als mandaatgemeente een regionaal budget voor bovenlokale opgaven en transformaties. Dit wordt nader uitgewerkt in de regionale werkagenda AZWA.
4. Zie toelichting hierboven.
5. Met de vaste formatie kunnen wij de instroom van Omgevingsvergunningen op dit moment niet aan. Hiervoor hebben wij een flexibele schil tot en met 2029 om te borgen dat de instroom ook be- en afgehandeld kan worden. Zowel voor onze aanvragers als vaste medewerkers een must om de dienstverlening op peil te houden. Hier tegenover staat dat we gedurende jaren van jaarlijks € 1 miljoen naar € 2,4 miljoen leges zijn gestegen.
6. Een interne controle applicatie borgt dat werkzaamheden digitaal worden vastgelegd van planning tot rapportage. De applicatie ondersteunt (afhankelijk van de keuze in de applicaties) betere communicatiemethoden, een geïntegreerde steekproefmodule, templates voor het vastleggen van testwerkzaamheden incl. overnemen van standaardwaarden uit de historie, adviseert in automatisering op basis van Artificial Intelligence (AI), enz. Het biedt tevens functionaliteit om de interne controle strategie aan te pakken vanuit de risicobeoordeling en beheersmaatregelen voor in de toekomst. De applicatie zal in 2027 worden afgenomen.
7. Voor het jaar 2027 is een realistischere urenbegroting opgesteld. Zowel vanuit de jaarrekening 2025 als in de bestuurrapportage 2026 zien we dat het aantal geraamd uren aan grondexploitatie, investeringen en voorzieningen niet behaald werd. Dit komt bijvoorbeeld door werkzaamheden voor visievorming of andere exploitatiegerelateerde werkzaamheden. Met de nu voorliggende urenbegroting verwachten we dat er een reëel plaatje ligt.
8. De griffie heeft een raadscommunicatieplan opgesteld met als doel de kloof tussen de politiek en burger te verkleinen. Het plan richt zich op politiek-neutrale communicatie en interactie om inwoners echt te betrekken bij de lokale politiek.
9. Dit betreft het financiële effect van het door het college voorgelegde 'Strategische ontwikkel scenario' met betrekking tot de investeringen. Voor een verdere toelichting zie paragraaf "Samenvatting uitbreidingsinvesteringen".
10. Vooruitlopend op de vaststelling van Programma Duurzaamheid vragen we additioneel budget aan om te kunnen versnellen op een aantal thema’s waaronder pilots op het verminderen van netcongestie, opslag zoetwater en versnellen van isolatie woningvoorraad. Daarnaast zijn enkele nieuwe actuele thema’s toegevoegd aan het programma zoals biodiversiteit en water- en bodemsturend werken.
11. We verwachten op korte termijn een begrotingswijziging voor 2026 voor een extra bijdrage als gevolg van de voortgang van de nieuwe belastingapplicatie van Sabewa Zeeland. We schatten in dat de extra bijdrage ook in 2027 nodig zal zijn, dit zal met scenario's door Sabewa Zeeland nog aan de deelnemers worden voorgelegd. Voorzichtigheidshalve nemen we deze extra incidentele kosten mee in begroting 2027 zodat we de bijdrage Sabewa Zeeland zo realistisch mogelijk in begroting 2027 ramen.
12. Er is een actuele prognose ontvangen voor jeugdhulp, hierin zien we dat het positieve effect van de ombuigingen 2025 wordt voortgezet. In 2026 hebben we een voordeel van € 3.850.000 op de jeugdhulplasten t.o.v. wat we eerder in de primaire begroting hebben opgenomen. We baseren onze begroting op een prognosemodel. De uitkomst van het model werd toen voor 2026 nog bepaald door de stijgende trend in de voorgaande jaren. De verandering van werkwijze wordt nu ook opgepakt door het model, waardoor het effect extra zichtbaar wordt voor 2026 en 2027. Het kan echter zijn dat de nieuwe aanbesteding en de invoering van het nieuwe registratiesysteem bij het CJG de komende periode nog negatief van invloed zijn op de prognose. Het voordelige effect leidt tot en met 2027 tot een positief effect op het begrotingssaldo. Het voordelige effect wordt verder ten gunste van de openstaande ombuigingen sociaal domein gebracht, zie hiervoor de paragraaf ombuigingen. De re-integratiebijdrage is in 2026 gestegen met € 212.000. dit bedrag werd in het verleden gedekt door overschotten op de WSW, maar vanaf 2026 komt dit ten laste van de gemeentelijke bijdrage.
13. Ter dekking van de structrurele rentelasten van het programma verduurzaming gemeentelijk vastgoed was een uitgangspunt dat een deel hiervan gedekt kon worden vanuit positieve effecten op de energielasten voor de gebruikers. 25% van dat positieve effect kwam ten goede aan de eigenaar, 75% aan de gemeente ter dekking van de rentelasten van de investeringen. In de praktijk blijkt dit weerbarstig, enerzijds om te monitoren en anderzijds wordt geen voordeel ervaren vanwege enorm gestegen tarieven.
14. We hebben een aanvraag ingediend voor de HAR plus regelingen om de uitstroom van statushouders (vergunninghouders) uit de asielopvang van het COA te versnellen. De exploitatiekosten (huur Beveland wonen, energie etc.) vallen naar verwachting lager uit dan de vergoeding vanuit het Rijk.
15. Dit betreft met name externe inhuurkosten voor tijdelijke projectleiding en -ondersteuning en centrummanegement. Daarnaast worden er kosten voorzien voor noodzakelijke onderzoeken en visievorming.
16. In het kader van de heroriëntatie van het project autoluw is de verwachting dat er extra kosten worden gemaakt voor de infrastructuur.
17. De budgetten van het Omnium worden aangepast aan de nieuwe planning van het project. Uitgangspunt daarbij is dat de realisatie en ingebruikname van de school medio 2027 zal zijn. Hierop wordt de huuropbrengst en via een andere mutatie de kapitaallasten op aangepast
18. Onlangs is de Omgevingsvisie Goes2040 vastgesteld. Het landelijk gebied is een van de onderwerpen die nog nader uitgewerkt dient te worden om de toekomstvisie compleet te maken. Dit is ook toegezegd tijdens de vaststelling eind 2025. Door het opstellen van dit adviesrapport zal het onderwerp Landelijk Gebied nader aangevuld worden en geïntegreerd worden in de actualisatie van de Omgevingsvisie.
19. Subsidie voor groot onderhoud en restauratie van de Grote Kerk, een rijksmonument met grote culturele en maatschappelijke waarde, om de noodzakelijke instandhouding te waarborgen. Voor 2028 wordt eveneens een bedrag opgenomen ten behoeve van de voortzetting van dit restauratietraject.
20. De doorrekening van de activastaat (rente en afschrijving) leidt tot een voordeel op de exploitatie. Het voordeel in de eerste jaren is voornamelijk het gevolg van het later realiseren van de geplande investeringen waardoor de afschrijvingslasten naar latere jaren verschuiven. Verder is sprake van verwachte lagere boekwaarden voor grondexploitaties waardoor een kleiner deel van de rente daar aan wordt toegerekend. Per saldo een voordelig financieel effect.
21. In de Kadernota 2027 zijn de financiële uitgangspunten op hoofdlijnen doorgerekend. Dit betreft de inflatie op budgetten en opbrengsten. Deze inflatie wordt per kostensoort (bijvoorbeeld salaris, subsidies etc.) berekend. Hiervoor is gebruik gemaakt van cijfers uit het Centraal Economisch Plan 2026 die in februari 2026 zijn gepubliceerd. De hier gepresenteerde financiële mutatie is het gevolg van de detailuitwerking van deze financiële uitgangspunten.