Toelichting rechtmatigheidsverantwoording
In de jaarrekening hebben wij de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen met betrekking tot de begrotingsonrechtmatigheden. Op 12 maart 2026 heeft de gemeenteraad, naast het Normenkader 2025, de Notitie rechtmatigheidsverantwoording 2025 vastgesteld met de volgende uitgangspunten:
- De verantwoordingsgrens voor onrechtmatigheden en onduidelijkheden vast te stellen op 2% (van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves); zijnde €3.907.000.
- Een rapportagegrens te hanteren van 10% van de verantwoordingsgrens voor het toelichten van fouten en onduidelijkheden in de paragraaf Bedrijfsvoering, zijnde €390.700.
Naast deze toelichting gaan wij hieronder in op de bevindingen ten aanzien van het voorwaardencriterium en het misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) criterium.
De in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld volgens de Kadernota Rechtmatigheid 2025 van de Commissie BBV van september 2025 en de financiële verordening van onze gemeente. Daarnaast geldt het door de gemeenteraad op 12 maart 2026 vastgestelde normenkader.
Begrotingscriterium
Het begrotingscriterium heeft betrekking op de grenzen van de baten en lasten in de door de raad geautoriseerde begroting. Het gaat hierbij om de exploitatie, investeringskredieten en de hiermee samenhangende programma’s, waarbinnen de financiële beheershandelingen tot stand komen.
In de “Financiële verordening gemeente Goes” is ten aanzien van de begrotingsrechtmatigheid (artikel 11) het volgende opgenomen:
- “Het begrotingscriterium is een criterium van rechtmatigheid dat betrekking heeft op de grenzen van de baten en lasten in de door de raad geautoriseerde begroting van exploitatie en investeringskredieten en de hiermee samenhangende programma’s, waarbinnen de financiële beheershandelingen tot stand moeten zijn gekomen;
- De begrotingsrechtmatigheid wordt beoordeeld op het niveau waarop de begroting door de raad is geautoriseerd, zoals is opgenomen in artikel 5.
- Bij investeringsprojecten wordt de begrotingsrechtmatigheid beoordeeld op het niveau van het totaal gevoteerde kredietbedrag. Een overschrijding van het jaarbudget, passend binnen het totaal bedrag van het krediet, wordt daarmee als rechtmatig beschouwd.
- Van begrotingsonrechtmatigheden is sprake als het college bij de realisatie van doelen en het realiseren van activiteiten de door de gemeenteraad vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten of investeringsbudgetten overschrijdt, toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves die niet door de gemeenteraad zijn vastgesteld en als bij onderschrijdingen van lasten of investeringsbudgetten en/of lagere of hogere baten dan begroot de begroting niet tijdig met begrotingswijzigingen is aangepast. Afwijkingen die in de jaarrekening aan de raad worden gemeld en toegelicht, worden in deze als tijdig beschouwd.
- Uitgangspunt is dat iedere afwijking van de begroting als onrechtmatig wordt beschouwd. Afwijkingen worden als acceptabel aangemerkt in de volgende situaties:
- Er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren.
- Er is sprake van een overschrijding op een open-einde regeling.
- De overschrijding is geautoriseerd door middel van de vaststelling van een tussentijdse rapportage.
- Begrotingsonrechtmatigheden die passen binnen het bestaande beleid van de raad, worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording (voor zover de verantwoordingsgrens voor afzonderlijke fouten of onduidelijkheden is overschreden), maar worden niet nader toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.”
NB In de Notitie rechtmatigheidsverantwoording 2025, vastgesteld door de gemeenteraad d.d. 12-3-2026, is het volgende besluitpunt opgenomen: “Rechtmatigheidsfouten die het gevolg zijn van bestaand beleid (artikel 11 lid 6 van de financiële verordening 2023 van gemeente Goes), worden aangemerkt als acceptabel." Bij de actualisatie van de financiële verordening wordt dit meegenomen onder artikel 11 lid 5.
Bij onze controles op begrotingsonrechtmatigheden hebben wij onrechtmatigheden geconstateerd die grotendeels passen binnen de door de gemeenteraad vastgestelde spelregels. Echter voor een bedrag van €290.388 passen deze niet binnen de spelregels en vallen daarom in de categorie niet-acceptabel. Aangezien de overige begrotingsonrechtmatigheden passen binnen het bestaande beleid van de gemeenteraad en in de rechtmatigheidsverantwoording worden opgenomen, hoeven deze niet nader toegelicht te worden in de paragraaf bedrijfsvoering. Deze worden echter wel toegelicht, om de te nemen maatregelen op de onrechtmatigheden te blijven borgen. Zie hieronder de onrechtmatigheden boven de rapporteringsgrens.
De geconstateerde begrotingsonrechtmatigheden betreffen:
Rapporteringsgrens €390.700
| Bevindingen | Bedrag | Toelichting | Maatregel |
|---|---|---|---|
|
Overschrijdingen van lasten op programma 1 Bestuur en financiën |
€871.861 |
Uit de analyse op begrotingsonrechtmatigheden is vastgesteld dat de lasten op taakveldniveau boven €50K nauwkeurig zijn toegelicht in de jaarrekening 2025, onder 'Analyse van afwijkingen programma 1'. De onrechtmatigheden zijn acceptabel voor €581.472 conform artikel 11 van de Financiële verordening en de door de raad vastgestelde notitie rechtmatigheidsverantwoording 2025. Voor €290.388 is een correctie doorgevoerd uit 2022 binnen taakveld '0.8 Overige baten en lasten', waardoor deze niet passen binnen het bestaand beleid. |
De overschrijding heeft grotendeels te maken met een eenmalige last door een extra dotatie aan de voorziening wethouder pensioenen. Dit wordt veroorzaakt doordat wethouders voortaan ook bij het ABP zijn aangesloten. Daarom zijn hiervoor geen corrigerende maatregelen nodig. |
|
Overschrijdingen van lasten op programma Overhead |
€2.026.874 |
Uit de analyse op begrotingsonrechtmatigheden is vastgesteld dat de lasten op taakveldniveau boven €50K nauwkeurig zijn toegelicht in de jaarrekening 2025, onder 'Analyse van afwijkingen overhead'. De onrechtmatigheden zijn acceptabel conform artikel 11 van de Financiële verordening en de notitie rechtmatigheidsverantwoording 2025. |
De overschrijdingen hebben vooral betrekking op extra inhuur en minder geschreven uren buiten exploitatie. Voor beide zijn corrigerende maatregelen genomen. Zo is er een protocol voor extern inhuur in werking gesteld en zijn er extra maatregelen genomen om de geschreven uren buiten exploitatie beter in te schatten. |
|
Overschrijdingen van lasten op programma Vennootschapsbelasting |
€526.699 |
Uit de analyse op begrotingsonrechtmatigheden is vastgesteld dat de lasten op taakveldniveau boven €50K nauwkeurig zijn toegelicht in de jaarrekening 2025, onder 'Analyse van afwijkingen vennootschapsbelasting'. De onrechtmatigheden zijn acceptabel conform artikel 11 van de Financiële verordening en de notitie rechtmatigheidsverantwoording 2025. |
De afwijking voor vennootschapsbelasting worden veroorzaakt binnen de bouwgrondcomplexen. Door afspraken met de belastingdienst zijn de oude, nog openstaande belastingaangiftes afgerond. Hierdoor verwachten we richting de toekomst meer duidelijk. |
|
Overschrijdingen van investeringskredieten |
€871.224 |
Uit de analyse op investeringskredieten is vastgesteld dat er 3 kredieten boven €50K nauwkeurig zijn toegelicht in de jaarrekening 2025, onder 'Analyse van overschrijding restantkredieten' met een totaalomvang van €689.034. De 15 investeringskredieten waar een overschrijding onder €50K heeft plaatsgevonden zijn gepresenteerd in de jaarrekening met een totaalomvang van €182.190. Deze onrechtmatigheden zijn acceptabel conform artikel 11 van de Financiële verordening en de Notitie rechtmatigheidsverantwoording 2025. |
Door het aparte raadsvoorstel onder-/overschrijding investeringskredieten wordt toelichting gegeven over de onder- c.q. overschrijvingen bij investeringskredieten. Door het, op termijn, aanschaffen van extra tooling willen we de financiële voortgang van investeringen beter monitoren zodat sneller ingegrepen kan worden. |
|
Totaal begrotingsoverschrijdingen |
€4.296.658 |
|
|
Voorwaardecriterium
Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze eisen zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. De relevante regelgevingen zijn opgenomen in het door de gemeenteraad vastgestelde normenkader 2025.
De geconstateerde financiële rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden voor het voorwaardencriterium betreffen:
Rapporteringsgrens €390.700
| Bevindingen | Bedrag | Toelichting | Maatregel |
|---|---|---|---|
|
Inhuur dagelijks beheer parkeergarage Centrum ten onrechte niet Europees aanbesteed |
€192.595 |
Het contract voor dagelijks beheer parkeergarage liep tot 01-07-2023. De bestedingen vanaf deze datum lopen ruim boven EU-drempel voor aanbesteding van levering en diensten (€221.000), zijnde €192.595 voor 2025 en €181.202 voor 2024. |
Het nieuwe aanbestedingstraject is vertraagd en in september 2026 zal het proces rondom de Europese aanbesteding beheer parkeergarage starten. Een nieuwe overeenkomst zal er dan naar verwachting in de eerste helft van 2027 zijn. |
|
Aanbesteding legen afvalbakken centrum is ten onrechte niet Europees aanbesteed
|
€239.965 |
De aanbesteding is meervoudig aanbesteed, echter de totale kosten zijn ruim boven de EU-drempel voor aanbesteding van levering en diensten, daarom had er een Europees aanbestedingstraject doorlopen moeten worden. |
In december 2025 is er een Europees aanbestedingstraject opgestart en in april 2026 is de overeenkomst met de oude leverancier beëindigd en is het contract met de nieuwe leverancier ingegaan. |
|
In rekening gebrachte prijzen komen niet overeen met de initiële opdrachtbrief / het contract
|
€45.343 |
Betreft een oud contract van 2013 (meervoudig onderhands aanbesteed en telkens stilzwijgend verlengd) m.b.t. schoonmaak wijkgebouw waarin de afspraken inzake jaarlijkse indexatie niet zijn terug te vinden.
Ook het akkoord van het afdelingshoofd op de meerprijs in 2025 ontbreekt. |
Er wordt een nieuwe aanbestedingsprocedure opgestart, waarbij de indexeringsafspraken en verlengingsmogelijkheden expliciet worden vastgelegd in de contractvorming. |
|
Onduidelijkheid rechtmatigheid bij Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland |
€239.575 |
De aanbestedingsbevindingen op maatwerkcontracten Zeeuws-breed bezien, geven voor Goes 2 zorgaanbieders Koraal Groep (€40.046) en Inzet voor Zorg (€199.529) die mogelijk, over 4 jaar bezien, boven de Europese aanbestedingsdrempel van €750.000 uitkomen. |
Voor de toekomst brengen wij bij de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland onder de aandacht dat zij een spendanalyse moeten uitvoeren bij maatwerkcontracten. |
|
Totale financiële rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden voorwaardencriterium |
€717.478 |
|
|
Naast bovengenoemde financiële rechtmatigheidsfouten zijn door de afdeling Concerncontrol een aantal formele rechtmatigheidsfouten en procesmatige bevindingen geconstateerd. Deze formele rechtmatigheidsfouten hebben geen impact op de rechtmatigheidsverantwoording (door het college) en de controleverklaring van de accountant. Ze zijn voor ons wel belangrijk in het kader van de ontwikkeling van de administratieve organisatie en interne beheersing van de gemeente. In de door de gemeenteraad vastgestelde “Notitie rechtmatigheidsverantwoording 2025 gemeente Goes” is daarom afgesproken, hierover op hoofdlijnen te rapporteren, zoals in voorgaande jaren door de accountant gebeurde.
De geconstateerde formele rechtmatigheidsfouten voor het voorwaardencriterium betreffen:
Rapporteringsgrens €390.700
| Bevindingen | Bedrag | Toelichting | Maatregel |
|---|---|---|---|
|
Inkoop en Aanbesteding |
€1.907.915 |
De formele rechtmatigheidsfouten bij dit proces betreffen: Het niet volgen van de juiste procedure (bijv. 1 op 1 gunning i.p.v. meervoudig onderhands), opdrachtbrieven niet getekend door de juiste tekeningsbevoegde en het niet schriftelijk bevestigen van verlengingen bestaande contracten.
Daarnaast is geconstateerd dat de procedure meerwerk en toekomstige onrechtmatigheden aandacht behoeft. |
De Taskforce inkoop en aanbesteding heeft infographics ontwikkeld die de inkoopprocedure moeten ondersteunen. Ten aanzien van de ondertekening en meer- en minderwerk zijn deze geactualiseerd. 1 op 1 opdrachten worden verder teruggedrongen door aanbesteding van meerjarige onderhoudscontracten.
|
|
Grondaan- en verkopen en overige grondexploitaties |
€1.958.732 |
De formele rechtmatigheidsfouten bij dit proces betreffen: het niet tijdig ondertekenen van de koopovereenkomst o.b.v. maximale reserveringstermijnen (1 post), het niet volledig schriftelijk vastleggen van de exacte datum van de reservering (1 post). |
We hebben de werkprocessen van aan- en verkoop aangescherpt. Het komende jaar zullen we een strakkere proces- en taakbewaking, gaan uitrollen middels o.a. het inzetten van automatische notificaties. |
|
Subsidieverstrekkingen |
€2.006.293 |
De formele rechtmatigheidsfouten bij dit proces betreffen: Geen formele subsidieaanvraag ingediend, er is geen collegebesluit (wel beschikking) opgemaakt, subsidie is in 1x uitbetaald i.p.v. in 4 termijnen, verzoek tot vaststelling subsidie is te laat ingediend, formeel is de vaststelling subsidie te laag vastgesteld en er heeft (nog) geen vaststellingsprocedure subsidie plaats gevonden. |
Ter beheersing van de geconstateerde onrechtmatigheid wordt het subsidieverstrekking proces verder geautomatiseerd, waardoor er aantoonbare borging is van het 4-ogen principe en de financiële afhandeling uitsluitend plaatsvindt na de formele besluitvorming. Hiermee wordt beoogd de rechtmatigheid van het proces beter te borgen en fouten in de uitvoering te voorkomen. |
|
Totale formele rechtmatigheidsfouten voorwaardencriterium |
€5.872.940 |
|
|
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium
Het misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) criterium heeft betrekking op het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden en gemeentelijke eigendommen bij financiële beheershandelingen. De gemeente Goes heeft nog geen formeel beleid met betrekking tot Misbruik & Oneigenlijk gebruik en fraude vastgesteld.
Wel wordt er in de praktijk op diverse manieren aandacht gegeven aan dit thema. Zo hebben wij een frauderisico-analyse opgesteld voor meerdere onderwerpen/processen en hiervoor ook een notitie opgesteld. Ook hebben wij binnen de organisatie diverse sessies rondom fraude-risico’s gehouden; binnen de processen/afdelingen en met het managementteam. Nieuwe medewerkers volgen de training integriteit en vanaf eind 2025 zijn er ook sessies per afdeling voor alle medewerkers. Het onderwerp integriteit staat ook periodiek op de agenda van het management en het college. Daarnaast zijn er een aantal bestaande beheersingsmaatregelen, waaronder het 4-ogen principe en functiescheidingen. Wij verwachten begin 2027 de frauderisico-analyse en de notitie verder uitgewerkt te hebben in een M&O-/fraudebeleid.